สืบเนื่องจากภาครัฐกำลังจัดตั้งกรรมาธิการอะไรสักอย่างสำหรับการปรับความคิดเด็กไทยให้เป็นคนดีและคนเก่ง ซึ่งคงเป็นคำถามต่อมาว่าคนดีคนเก่งนั้นจะต้องทำอย่างไร
ในกรณีของลูกชายคนเล็กของผมเลือกที่จะเป็นนักกีฬาเทนนิส (แทนที่จะไปเป็นเด็กกวดวิชาเหมือนคนอื่นๆ) และเราก็เห็นด้วยเพราะกีฬาเทนนิสสร้างทักกษะอะไรหลายๆ อย่างให้กับเขาเพื่อเติบใหญ่ไปสู่โลกอนาคตที่ต้องการทักษะชีวิต (Life Skill) ที่มากกว่าทักษะอื่นๆ (แน่นอนว่ากีฬาอื่นๆ ก็สามารถสร้างทักษะเหล่านี้ได้เช่นกัน แต่อาจจะมีจุดเน้นที่แตกต่างกันไปตามแต่ละประเภทกีฬา)
1. ทักษะความอดทนอดกลั้น (Tolerance) - เทนนิสเป็นกีฬาที่ต้องใช้ทุกส่สนของร่างกาย ทั้งใช้ทั้งขาใช้แขน ใช้ความไว ใช้สมอง และที่สำคัญที่สุดต้องใช้ความอดทน ในขณะแข่งเองส่วนใหญ่ยังต้องแข่งกันตอนเที่ยงๆ บ่ายๆ ดังนั้นเทนนิสจึงต้องซ้อมอย่างสม่ำเสมอ ซึงในการซ้อมและแข่งนั้น เด็กที่เป็นนักกีฬาจะต้องมีความอดทนมากกว่าเด็กที่ไม่ได้เป็นนักกีฬา (หรือเล่นกีฬาเพียงเพื่ออกกำลังกายกลายเท่านัก) ด้วยความก้้าวหน้าทางเทคโนโลยีอันส่งผลให้เด็กสมัยนี้ใช้ชีวิตที่สะดวกสบายมากเกินไป (เมื่อเปียบเทียบกับคนสมัยก่อน) จึงทำให้เด็กขาดความอดทนอดกลั้นและสามารถถูกยั่วยุจากปัจจัยทางลบต่างๆ ได้ง่าย (เช่น ยาเสพติด การพนัน เกม) แต่โลกอนาคต ใครคนไหนอดทนเก่งกว่าคนนั้นได้เปรียบและมีโอกาสจะประสบความสำเร็จมากกว่า ซึ่งแน่นอนว่าความอดทนนี้มันต้องสร้างมาตั้งแต่เด็ก
2. ทักษะความยืดหยุ่น (Flexibility) - เทนนิสเป็นกีฬาที่ไม่จำกัดวิธีการเล่น แต่ละคนจะมีเกมการเล่นที่แตกต่างกัน และในระหว่างแข่งกีฬานี้จะห้ามโค้ชโดยสิ้นเชิง (ซึ่งต่างกับกีฬาอื่น) ดังนั้นเด็กต้องเรียนรู้ในการแก้ไขสถานการณ์ในสนามแข่งเอง แก้ผิดแก้ถูกไม่รู้ แต่ต้องแก้ไขเอง เช่นเดียวกับโลกในอนาคตที่เราเรียกว่าโลก VUCA ( เป็นคำย่อของ ความผันผวน (Volatility) ความไม่แน่นอน (Uncertainty) ความสลับซับซ้อน (Complexity) ความคลุมเครือ (Ambiguity)) ดังนั้นคนจะอยู่กับโลกอนาคตได้จะต้องมีทักษะที่ยืนหยุ่นและสามารถปรับแก้ได สิ่งที่เรารู้เราเข้าใจในตอนเด็กอาจไม่สามารถนำมาใช้ได้จริง (โดยเฉพาะการเรียนรู้แบบท่องจำในห้องเรียนและออกมาสอบ) ดังนั้น เด็กต้องเรียนู้ในการปรับเปลี่ยนได้เอง เช่นเดียวกับการแข่งกีฬาที่ต้องเปลี่ยนไปตามแต่เกมและคู่แข่งแต่ละคน
3. ทักษะแนวคิดการเจริญเติบโต (Growth Mindset) เทนนิสมีผู้ชนะแค่คนเดียว คนที่ได้รองชนะเลิศ ต่อให้ได้รอง (จากคนเข้าแข่งจำนวนมาก) แต่ก็ยังเป็นผู้แพ้ ถึงจะแำแค่ลูกเดียวก็คือเป็นผู้แพ้อยู่ดี และมีโอกาสที่จะเป็นผู้แพ้มากกว่าผู้ชนะ ดังนั้นการแพ้ของกีฬาอย่างเช่นเทนนิสจะแตกต่างจากกีฬาประเภททีมอื่นๆ ที่มีคนในทีมมาช่วยเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุขด้วย ในเมื่อแพ้แล้วเราจะทำอย่างไรดี ร้องไห้เสียใจ หรือเข้าใจและไปต่อ ตรงนี้สำคัญ เพราะเด็กที่เข้าใจและไปต่อ (จากการแพ้หลายๆ ครั้ง) จะเข้าใจเมือเขาเติบใหญ่ได้ว่า "ความล้มเหลวครั้งนี้มันก็ไม่ต่างอะไรกับที่เขาเคยแพ้มาตอนสมัยเขายังเป็นเด็ก"
4. ทักษะการเข้าสังคมและการมีส่วนร่วมในสังคม (Social Skill) นอกจากการแข่งประเภทเดี่ยวแล้ว เทนนิสยังมีการแข่งประเภทคู่ และแข่งเป็นทีม ซึ่งจะช่วยสร้างทักษะทางสังคมให้กับลูกได้เป็นอย่างดี ในสนามฟาดฟันกันแทบตาย แข่งออกมาก็เป็นเพื่อนกันอยู่ดี ทักษะการเข้าสังคมนี้จะมีความสำคัญเมื่อเขาเติบใหญ่ และสามารถใช้กีฬาเป็นสื่อในการปรับตัวเข้าหาสังคมใหม่ๆ ได้
5. ทักษะการเข้าใจความเป็นไปของโลก (Understanding) - ทักษะนี้มีความสำคัญมากที่จะต้องมีสติเท่าทันการเกิดมา ตั้งอยู่ และดับไป การชนะของเราในวันนี้ไม่ได้หมายความว่าเราจะเป็นผู้ชนะตลอดไป สักวันหนึ่งมันก็จะมีคลื่นลูกใหม่ที่จะมาชนะเราได้ในอนาคต หรือการที่เราเป็นผู้แพ้ในวันนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าเราจะเป็นผู้แพ้ตลอดไปเช่นกัน นอกจากนี้ วงการกีฬาก็เหมือนกับทุกวงการ มันมีการโกง การเอาเปรียบ และอะไรที่ไม่เป็นธรรมอีกมาก เราจะทำอย่างไรให้เข้าใจ เอาชนะ หรืออยู่ได้กับคนคดโกงเหล่านั้น เพื่อให้เป็นผู้ชนะที่สมบูรณ์แบบ แน่นอนว่า "การอยู่กับปัจจุบัน" จึงเป็นทักษะที่มีความสำคัญมากๆ
นอกจากนี้ยังไม่นับ การที่เด็กจะมีสุขภาพกายสุขภาพจิตที่ดีจากการเล่นกีฬา สมองปลอดโปร่ง และส่งผลให้เด็กคนนั้นเป็นนักเรียนที่ดี เรียนหนังสือเก่งตามมาเป็นของแถมอีกด้วย
ซึ่งหลังจากที่ได้ศึกษาทำวิจัยเรื่องการศึกษามาพอสมควร ผมได้ค้นพบว่าวิชาที่สำคัญที่สุดวิชาหนึ่งที่เด็กไทยต้องเรียนมากๆ คือ "วิชาพละศึกษา (และจะยิ่งดีขึ้นถ้าพละศึกษานั้นได้มีการพัฒนาต่อยอดไปสู่การทำกิจกรรมหลังเลิกเรียน และให้เด็กได้พัฒนาไปสู่การเป็นนักกีฬา) เพราะวิชานี้เป็นวิชาที่จะสร้างทักษะที่สำคัญมากๆ ต่อโลกอนาคต (และน่าจะสร้างได้มากกว่าวิชาท่องจำอื่นๆ เยอะ) แต่น่าเสียดายที่ระบบการศึกษาไทยยังให้ความสำคัญกับวิชาเหล่านี้น้อยเกินไป ทั้งๆ ที่เป็นวิชาที่ควรมีการเรียนการสอนทุกวัน
ดังนั้นถ้ากรรมาธิการอะไรสักอย่างนี่จะส่งเสริมให้เด็กได้เล่นกีฬามากๆ ก็อาจจะเป็นอีกทางหนึ่งที่ช่วยได้