พยากรณ์ผลฟุตบอลโลก 2014 ด้วยแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ (อีกครั้ง)

มหกรรมการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 ได้เวียบมาบรรจบอีกครั้ง โดนในครั้งนี้ประเทศบราซิลรับหน้าที่เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน นอกจากความสนุกในการชมเกมการแข่งขันในแต่ละนัดแล้ว ฟุตบอลโลกยังมักสร้างความสนุกทางวิชาการแก่นักเศรษฐศาสตร์ (และนักการเงิน) อยู่เสมอ ในการนำแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ (การเงิน) มาใช้ในการพยากรณ์ผลของฟุตบอลโลก โดยเมื่อ 4 ปีที่แล้วตัวผมเองก็ได้เคยนำผลการวิเคราะห์ผลฟุตบอลโลก 2010 จากแบบจำลองของ JP Morgan มานำเสนอด้วยเช่นกัน ผลจากแบบจำลองของ JP Morgan ในครั้งนั้นฟันธงว่า 3 ทีมที่น่าจะได้เป็นแชมป์ฟุตบอลโลก 2010 ได้แก่ สเปน เนเธอร์แลนด์ และอังกฤษ ซึ่งถ้าดูจากผลแล้วต้องยอมรับครับว่าแบบจำลองทางการเงินของค่าย JP Morgan นั้นสามารถพยากรณ์ได้แม่นยำพอสมควรเลยทีเดียว เพราะในครั้งนั้นเป็นการเข้าชิงระหว่างสเปนกับเนเธอร์แลนด์ ก่อนที่สเปนจะเฉือนชนะและได้เป็นแชมป์ในที่สุด  (สามารถกลับไปหาอ่านได้จาก http://piriya-pholphirul.blogspot.com/2010/06/2010-jp-morgan.html)

 ในครั้งนี้ บริษัทการเงินชั้นนำอีกแห่งอย่าง Goldman Sachs เองก็ไม่น้อยหน้า โดยประกาศผลการพยากรณ์ด้วยแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ด้วยเช่นกัน โดยวิธีการวิเคราะห์ก็คือ นักพยากรณ์ได้ใช้วิธีการประมาณการสมการถดถอย (Regression) โดยเก็บข้อมูลการแข่งขันฟุตบอลระดับนานาชาติ (ไม่รวมการแข่งขันกระชับมิตร) ย้อนหลังไปถึงปี ค.ศ.1960 ซึ่งทำให้มีจำนวนกลุ่มตัวอย่างข้อมูล (Observations) ประมาณ 14,000 ข้อมูล โดยตัวแปรตาม (Dependent Variable) ที่ใช้ประมาณการก็คือ “จำนวนประตูที่ยิงเข้าในแต่ละฝ่าย” ในขณะที่ตัวแปรอิสระ (Independent Variables) ได้แก่ อันดับของทีมชาติใน Elo Ranking (ซึ่งเป็นการจัดอันดับที่แตกต่างจากของ FIFA เพราะเป็นการจัดอันดับที่ดูความสามารถของทีมตั้งแต่ในอดีตถึงปัจจุบัน), จำนวนประตูเฉลี่ยของทีมใน 10 นัดที่ผ่านมา, จำนวนประตูที่ถูกยิงเฉลี่ยใน 5 นัดที่ผ่านมา, ตัวแปรหุ่นสำหรับประเทศที่เคยเข้าร่วมฟุตบอลโลกมาก่อน, ตัวแปรหุ่นในกรณีที่ทีมได้เล่นในบ้านของตน, ตัวแปรหุ่นในกรณีที่ทีมได้เช่นในทวีปของตน

หลังจากได้ข้อมูลแล้ว นักวิเคราะห์ของ  Goldman Sachs ก็ได้นำมาทำการจำลองสถานการณ์แบบมอนติคาร์โล (Monte Carlo Simulation) อีก 10,000 ครั้ง หลังจากนั้นได้ทำการพยากรณ์ “ความเป็นไปได้” (Probability) ในการที่ทีมหนึ่งๆ จะชนะในการแข่งขันในแต่ละคู่ เท่านั้นไม่พอ แบบจำลองยังกล้าถึงขนาดไปประมาณการจำนวนประตูที่จะเกิดขึ้นในแต่ละนัดของการแข่งขันด้วยเช่นกัน

จากผลของแบบจำลองของ Goldman Sachs พบว่า ในรอบ 8 ทีมสุดท้าย จะมีทีมที่เข้ารอบได้แก่ บราซิล, อุรุกวัย, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, สเปน, อิตาลี, อาร์เจนติน่า, และโปรตุเกศ หลังจากนั้นในรอบ 4 ทีมสุดท้ายก็จะมี บราซิล, เยอรมนี, สเปน, และอาร์เจนติน่า จนกระทั่ง 2 ทีมที่จะได้เข้าชิงจะเป็น บราซิล กับ อาร์เจนติน่า และในท้ายที่สุด (จากผลของการพยากรณ์ด้วยแบบจำลองนี้) บราซิลจะเป็นทีมที่จะได้เป็นแชมป์ในการแข่งขันฟุตบอลโลกในครั้งนี้ โดยแบบจำลองได้คาดการณ์ว่าบราซิลจะมีโอกาสได้เป็นแชมป์สูงถึงร้อยละ 48 ในขณะที่อาร์เจนติน่ามีโอกาสเป็นแชมป์เพียงร้อยละ 15 เท่านั้น

แบบจำลองได้อธิบายถึงตัวแปรหลักที่ส่งผลให้บราซิลมีโอกาสสูงที่สุดในการเป็นแชมป์ในครั้งนี้ได้แก่

1)       อันดับใน Elo Ranking ซึ่งแสดงว่าบราซิลเป็นทีมที่อยู่ในอันดับที่ 1 โดยเป็นทีมที่มีศักยภาพดีที่สุดเมื่อย้อนหลังไปในอดีต

2)       บราซิลเป็นทีมที่ได้มาแข่งในฟุตบอลโลกบ่อยที่สุดทีมนึงและสามารถทำผลงานโดยรวมจากการแข่งขันได้ดี (เช่นได้เป็นแชมป์มากทึ่สุด)

3)       บราซิลได้เปรียบในการเป็นเจ้าบ้านในการแข่งขัน ซึ่งแบบจำลองระบุว่าการได้เป็นเจ้าบ้านจะทำให้ทีมได้เปรียบและส่งผลเป็นอย่างสูงต่อชัยชนะของทีม

4)       การพยากรณ์พบว่า ประเทศที่อยู่ในภูมิภาคที่จัดการแข่งขันจะมีแนวโน้มสูงที่จะเป็นผู้ชนะ และเนื่องจากฟุตบอลโลกในครั้งนี้จัดขึ้นในทวีปอเมริกาใต้ ดังนั้นความน่าจำเป็นของบราซิล (ซึ่งเป็นประเทศหนึ่งในภูมิภาคนี้) จึงมีโอกาสที่จะได้เป็นแชมป์เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ดี แบบจำลองดังกล่าวยังไม่ได้นำปัจจัยที่สำคัญอย่างคุณภาพของผู้เล่น โอกาสที่ผู้เล่นหลักอาจเกิดอาการบาดเจ็บและทำให้ไม่สามารถลงได้ รวมไปถึงคุณภาพของผู้ฝึกสอนเขามาวิเคราะห์ ซึ่งตัวแปรทางด้านทุนมนุษย์เหล่านั้นเป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุดตัวแปรหนึ่ง  ดังนั้นจึงเป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกใจที่จะเห็นผลของการแข่งขันอาจจะคลาดเคลื่อนจากผลของแบบจำลองบ้าง (ดังเห็นได้จาก ในวันที่เขียนบทความนี้ ทีมตัวเต็งที่จะเข้ารอบ 8 ทีมสุดท้ายจากแบบจำลองอย่างสเปน โปรตุเกส และอิตาลี ต้องตกรอบแรกเป็นที่เรียบร้อย) ดังนั้นฟุตบอลซึ่งเป็นเพียงลูกกลมๆ นั้นก็ไม่ได้ต่างอะไรไปจากหุ้น ซึ่งจำเป็นต้องมีปัจจัยที่ส่งผลต่อความคลาดเคลื่อนของการพยากรณ์บ้าง และคงไม่มีแบบจำลองใดที่สามารถพยากรณ์ความถูกต้องได้ 100 เปอร์เซนต์ และที่เป็นปัญหายิ่งกว่าก็คือ ในปีนี้ก็ไม่ได้มีเจ้าหมึกพอลเข้ามาช่วยทำนายด้วยเหมือนในครั้งที่แล้ว ดังนั้นดูเอาสนุกๆ ไม่ต้องเล่นการพนันจะดีที่สุดครับ

ที่มา: Goldman Sachs (2014) The World Cup and Economics 2014 (http://www.goldmansachs.com/our-thinking/outlook/world-cup-and-economics-2014-folder/world-cup-economics-report.pdf)